صور الصفحة
PDF
[ocr errors]

audientes ex veridica , relatione, de his que in Lombardia nuper
gesta erant intelligentes, ira et furore nimio commoti, ad partes
scilicet Lombardie subiugandas more solito accedere proposue-
runt, quinque mensibus a predictis iam transactis. H6c cognito
et intéllecto a Diocliciamo viro excellentissimo, ad civitatem
Veromam velociter iter suum direxit, sedemque suam ibi statuit
et firmavit, legatos etiam per universas civitates, castra et loca
misit, ut milites omnes equis et armis eorum ad suam deberent
accedere presentiam, similiter ut pedites Mantue, Padue, Tar-
visii, Vicentie * ad Veronam civitatem armis eorum et victua-
libus appropinquare deberent; sic enim voluit, sic iussit, sic
factum Test. Interea Teothonici ingenti turba Teothomicorum,
Biemorum*, Brienzonum * et aliarum 'nationum in septemtrio-
mali parte habitantium versus Lombardiam Teothonicò furore
iter éorum direxerunt. Cognita ita veritate a Diocliciano de
eorum adventu, statim cum exercitu suo ad transitum Gar-
giensem 3 equitare festinavit. Dicitur enim transitus ille ad
Gardam, quia diligenti custodia et guarda debet custodiri et
guardari. -
Cumque sic Teothomici et Lombardi adinvicem certarent,
volentes Teothonici summa vi transire, Lombardi ex altera
parte stantes illos transire minime permittebant. Et dum per
quindecim dies sic stetissent, percipientes Teothonici transire
non posse, dolore magno et ingenti tristitia reversi sunt ad
propria. - Similiter Diocliciamus cum gente sua cum nimio
gaudio ad Veronam rediit civitatem. Ibidemque moram faciens,
sicut Domino placuit, de hoc seculo migravit; unde tam pedites
quam milites et universi totius provintie Lonbardie ingenti
mestitia pariter et tristitia sunt turbati, ira et dolore commoti.
Sepelierunt namque corpus eius decenter et honorifice in ba-
silica beati Zenonis. ά igitur et coadunatis viris
prudentibus et mobilibus et communicato conscilio, Maximianum,
virum mobilem et excellentissimum, de genere virorum mobilium
Sipri ortum, regem ^ Lombardie elegerunt et statuerunt. Et
duim hoc agerentur, pervenit ad audientiam Alexii Ungarie
regis de his que in Lombardia gesta erant, ira et furore tur-
batus *et dolore commotus, colecta universa gente sua, ad
partes scilicet Lombardie iter suum velociter direxit. Hoc
audito et in veritate cognito, dictus Maximianus, qui sedem
suam in urbe Mediolani posuerat, sine mora ad Verone civi-
tatem cum Mediolanensibus* militibus iter suum direxit; legatos
quidem per universam provinciam misit, ut tam pedites quam

1) 'uédica' Hs. 2) 'uicentii' hier Hs., untem aber immer 'Vicentia'. 3) “biem' Hs. Vgl. oben S. 264. 4) *brioii' Hs. Vgl. ebenda. 6) 'gärgieii' Hs. Codagn. denkt doch wohl an die Veroneser Klause, die micht weit vom Garda liegt. 6) 'legem' Hs. 7) 'mediol' Hs.

[ocr errors][ocr errors]
[ocr errors][ocr errors]

milites equis et armis bellicis et victualibus et aliis rebus mecessariis sine dilatione ad Veronam deberent accedere civitatem. Intelligens autem Maximiamus de adventu eorum, colecta et coadunata Tumiversa gente sua apud Montem-Silicis * illis se obviam prebuit. Et dum sic per aliquos dies starent, quodam die Martis signis belli et vexillis et clangis ab utraque parte commotis prelium incipitur. Duravit namque a bellum à mane usque ad horam mone, et tunc unus ab altero voluntarie secessit pari pugna. Cum autem sic starent, timentes amplius preliari, die Veneris venienti summo diluculo * populares urbis Mediolani im expeditionem cum tubis sonantibus extensi magnoque triumpho intraverunt; umde Lombardi gaudio magno gavisi sunt. Similiter ea die Florixius, vir nobilis et potens, cum magna turba militum adiuvandi causa in castris Alexii intravit. Altera vero die tempestive armati et asclerati, et uterque exercitus adinvicem paulatim appropinquantes, tubis per partes sonantibus prelium incipitur; ` preliantur 'insimul fortissime et iniquissime. Multi ab utraqué parte sunt capti et vulnerati, et Tinnumerabiles gladio et astarum verberibus interrempti, et quam plures vitam eorum sub pedibus equorum comsumantes 4. Videns autem Alexius suos in prelio deficere et fortissima hostium tela minime ferre posse, cum aliquibus

viris prudentibus in medio prelii se posuerunt, volentes prelium

dividére. Sed Lombardi tamquam viri summe audatie et bello

docti, cognoscentes inimicos resistere non posse, magis ac magis

insultum super eos viriliter facientes, inimicos ab omni parte

expeditionis superabant et fugabant. Tamdem cum vidissent

Ungarienses resistere mec cum eis preliari posse, terga ver

tentes fugam petierunt; quos Lombardi inséquentes amplius

quatuor milibus illos persécuti fuerunt; multi quoque sunt in

terrempti et vulnerati, multi etiam capti et im carceribus reclusi.

Recesserunt mamque Ungarienses fugiendo per memora et pa

ludes, per loca deserta et inhabitatâ, tamdém pervenerunt ad

propria ingenti dolore et tristitia. Lonbardi vero mimio gaudio

et victoria magna ad proprias sunt reversi sedes. Stetit postea

Μaximianus in urbe Mediolani regens sapienter regnum Lom

bardorum : postea Lombardi prudéntes stéterunt et astuti, in

bello valde tutis. Reperitur enim in analibus libris Sibille

repertis apud basilicam sancti Iohannis Laterrani •, quod * pru

dentia virtutis et scientia primo ante Christi advéntum fuit

'apud Grecos, secundario apüd Romanos, post Christi adventum

prima vice apud Gallos Transalpinos et Gallos Cisalpinos,

secunda vice apud Teothomicos et im septemtrionali plaga ha

bitantes.

1) *filicis' Hs. 2) 'naque' Hs. 3) 'dilicfo' IIs. 4) Vgl. oben S. 262. 6) Vgl. oben S. 264. 6) Vgl. oben S. 316. 7) 'q' ('qui') Hs.

His ita gestis ad Maximiami audientiam pervenit, quod Longobardi Pamoniam ' tenebant et possidebant, arva quidem Pamomie et iura etiam et bona ipsius provincie habitatoribus subreperant *. Quo facto exiit edictum 5 a Maximiano, ut Lomgobardi omnes im Pamomia habitantes Pamoniam et arva Pamomie desererent et ad vetera deberent redire, loca vero omnia, que imcollis eiusdem provincie abstuleramt, reddituri. Igitur Lomgobardi* relicta Pamomia cum uxoribus et matis, licet imvite, ad ropria sunt reversi, habitaverunt mamque im Pamomia annis XII. Qui dolentes, flentes et conquerentes ad presentiam Gisulfi Longobardorum regis accesserunt, omnia pér ordinem que eis contingerant aperientes. Quo audito et intellecto a rege, ingenti dolore et tristitia repletus, communicato conscilio virorum mobilium, ad partes scilicet Lombardorum subiugandas cum exercitu magno accedere proposuit. Misit autem legatos per universum Longobardie* regnum, ut tam pedites quam milites equis et armis egregie preparatos ad suam deberent £££££'; presentiam, victualia ad sex menses deferentes. ongregato mamque exercitu tribus mensibus versus Lombardiam velociter pergere festimaverunt. Audiens hec Maximianus, non tamquam timidus, sed 'tamquam homo magme audacie, universam gentem Lombardorum iuxta Remi fluvium coadumare g?; cum equis et armis et victualibus sibi mecessariis. icut dixit et statuit, sic et factum est et adimpletum. Et dum sic starent, audito de adventu Longobardorum ", castra sua movere versus imimicos iussit. Qui venientes ad partes Imole, ibidem sua finxit temtoria, adversarios ibidem expectantes. Capto namque castro et omni fortitudine Imole, illud diligenter custodire fecerunt. Et dum hec agerentur, exercitus Longobardorum appropinquams, prope castra Lombardorum sua posuerunt tentoria. Altera véro die ambe partes summo mane exeuntes de castris, tensis aquilis et sigmis belli motis et tubis per partes sonantibus prelium magnum incipitur. Multi ab utraque parte sunt mortui et in campis iacentes semivivi et gravissime vulnerati. Preliaverunt mamque usque ad horam mone, et tunc unaqueque pars voluntarie secessit. Capti sunt etiam de Longobardis in ipso prelio quinque milia ducenti virorum bellicorum et mortui quingenti §¥}' Ex Lombardis capti fuerunt ducenti XL et interrempti LVI virorum armatorum. Silenti vero nocte Longobardi mortuos et captos computantes et cognocentes immumerabiles de bello Ę reCeSsisse, videntes resistere mom posse, castris relictis clam et pri

1) D. i. Venetien; vgl. obem S. 326, N. 19. 2) So Hs. 3) 'dêÜì',

e davor übergeschrieben in der Hs. 4) 'lombardi' Hs., es muss aber mothwendig 'Longobardi' gelesen werdem, da Lonbarden und Longobardem bei Codagn. verschiedeme Völker simd. 5) 'lombardie' hier wieder Hs.

6) 'longobardi' Hs.

[ocr errors]
[ocr errors]

vatim obscura mocte recesserunt. Altera vero die Lombardi, sumpto potu et cibo, asclerati et armati versus inimicos fortunam 'belli temptare cupientes perexerunt. Et cum appropinquarent iuxta castra inimicorum, neminem de castris exire viderunt. Ipsa castra et omnia que in ipsis erant habuerunt, et sic ingenti letitia sunt reversi ad propria.

[ocr errors]

Viginti duo currebant et mille ducenti
Tempore, quo quassa terraque mota fuit,
Decembri mense, Domini quoque mativitate,
Hora sextema cepit adesse tremor.
Brisia tota fere iacuit sub mole ruine,
Domus et turres, castra vulsaque iacent.
Ergo laudetur custos, qui cumcta gubernat,
íi vult quos servat, protegit atque iuvat.

[ocr errors]

Cum iam a Domini incarnatione anni quinginti*, et septuaginta septem essent evoluti, Theodoricus Ticinensis civitatis rex, qui in Liguria eo tempore regnabat, vir mobilis et prudens, magnis ingeniis plenus, cepit calide 5 cogitare, qualiter Alboim civitatis Verome regem et aliarum civitatum et locorum in Pamomia " existentium domimatorem de Italie * fimibus penitus posset * expelere et terram suam sub eius iugo universam ponere; qui Theodoricus exercitum magnum et infinitum viroium bellicorum quocumque modo valuit congregavit. Et dum hec in Ticinensi civitaté agerentur 9, similiter 10 Alboin, non tamquam timidus et pavidus, sed tamquam vir , i summe audacie '*, indefinitam `multitudinem milifum et peditum et

. 'virorum bellicorum coadunavit. Erat quippe vir piissimus 1°,

in religione '* catholicus, im pauperes piissimüs, in béllicis armis potentissimus, vigiliis et oràtionibus in tantum studens, ut plus supplicationibus ad Deum profusis quam armis bellicis im

1) Die folgendem Verse iiber das Erdbeben von Weihnachten 1222, welclie hier so plötzlich zwischen dem Fabelgeschichten erscheinem, hat Huillard - Brę holles S. VI, Waitz in dieser Zeitschrift IV, 31 f. mitgetheilt. In dem Amm. Plac. p. 438 hat Codagn. noch andere Verse über dasselbe Erdbebem. 2) Dieses Kapitel hat der Autor des Liber de temporibus Regimus in das 66. Kapitel seines Werkes wörtlich aufgenommen f. 29. 30. Ich gebe seine Variantem mit E. bezeichnet an. 3) *Alboini regis Veronensis civitatis' E. 4) 'quingenti' E. 5) 'callide' immer E. 6) 'Pannonia' immer E. 7) 'Ytalia' E (immer mit Y). 8) 'posset penitus expellere' E. 9) 'ag. eiv.' E. 10) 'Alboim audiens ea que a Theodorico agenbantur (so!) similiter' E. 11) Fehlt E. 12) 'audatie' E. 13) 'et' fügt E himzu. 14) 'regioné' Hs.

iuriam puniret '. Predictus vero Theodoricus quod proposuerat ad finem a perducere volens cum exercitu suo ad 3 Verone civitatem equitare festimavit. Similiter hoc * ab Alboin intellecto s et cognito, ipse cum omni gente sua illi se obviam • prebuit. Cum autem Theodoricus in pradensi campamea sua posuisset castra, Alboin in illis partibus similiter tentoria suâ finxit *. Et dum per quindecim sic stetissent * dies, timentes inter se commisceri pariter et preliari, Ticinenses concives concivibus • Verone legatos mittentes, cum eis esse io utile im colloquio [convenire 1 '] proponentes. Qui cum eis interesse benigné responderünt. Sapientes autem Ticinensis civitatis subdoli et ingeniosi 1* quasi a natura huius modi '* proposuerunt verba, dicentes cum eis preliari neque fortunam 1* belli temptare molentes, affirmamtes multa hominum * corpora in ipso posse deficere relio: “Verumtamen rex vester ac noster rex 4 simul sint preliaturi 15. Si vero rex noster 10 obtimuerit, sit dominus in Ifalia et terram suam quiete temeat et habeat. Si vero 4 rex vester 17 victoriam habuerit, sit et vocetur 1° domimus in Italia'. Quod ordinamentum firmatum et inter eos statutum utrique placuit parti 19. Terminum quoque preliandi usque ad quindecim statuerunt dies; et sic quelibet 'pars rediit ad castra 20. Habito quoque in castris conscilio am a viris prudentibus Ticinensis civitatis, affirmantes duellum **, quod inter reges fieri debebat 28, minime esse facturum absque consensu et volumtate sapientum 34 qui ad Ticinensem remamserant civitatem. Quo peracto, illico quosdam viros mobiles ad Ticinensem miserunt civitatem, sapientibus et senioribus, qui ** in ipsa remanserant civitate, que gesta erant in expeditione per ordinem apperierunt 20. Statuentes quidem illud bellum mon esse facturum, dicentes, si rex eorum illud prelium 37 esset perditurum as, quod obprobrium illud ab eis nec ab eorum heredibus aliquo tempore foret *° separaturum. Verumtamen accepto etiam conscilio?i quemdam subdiaconem 30 basilice sancti Iohannis in burgo ante eorum 1) Diese Stelle vom *Erat quippe' am ist mit Ausnahme wemiger Worte aus Pauli Hist. Lang. II, 3 abgeschriebem, der dasselbe vom N a r s e s sagt. 2) *fidem' E. 3) 'versus' E. 4) Fehlt E. 5) “in intell.' E. 6) 'oviam' E. 7) So auch oben f. 440, untem f. 54a u. s. w. Hs., amderswo hat freilich auch die Pariser Hs. *fixit'; 'fixit sua temptoria' E. 8) “stetisset' E.; “stet. sic' Hs. 9) 'cii ciuibus' beide Hss.; aber 'Verone cum civ.' E. 10) “esse — cum eis' fehlt E., (ler Schreiber sprang von dem ersten 'cum eis' zum folgendem über. 1 1 ) Habe ich ergänzt, fehlt in der Hs. 12) 'ingeniosi subdoli' E. 13) 'modo' E. 14) *fortuna' E. 15) 'similis sint preliari' E. 16) 'vester' E. 17) *noster' E. 18) 'valeat esse' E 19) Fehlt E. 20) 'ad sua rediit castra' E., was wohl die originale Lesart ist. 21) “consilio' E. immer. 22) 'bellum' Hs. 23) 'debebatur' E. 24) 'sapientium' E. 26) 'queque' E. 26) 'aperierunt' E. 27) Fehlt Hs. 28) 'perdicturum' E. 29) 'forte' E. 30) 'subdiaconum' E.

[ocr errors]
« السابقةمتابعة »