صور الصفحة
PDF
النشر الإلكتروني

κώτατα ηδονή και λύπη. οι μεν ούν εκ της στοάς φήθησαν πάθος είναι ορμήν σφοδρών και ορμήν άλογον, λαμβάνοντες το υπεναντίον τω ορθώ λόγω. ουκ ευ ούτε γαρ πάν πάθος σφοδρόν ούτε πάν υπεναντίον τω λόγω, αλλά τίνα και οικεία εστιν αγαθώ.3

Τους 4 γούν απαθείς και σκληρούς τα ήθη ψέγομεν και άμα το ορεκτικόν μόριον της ψυχής, εξελεϊν μεν παντελώς αμήχανον της ψυχής, κοσμήσαι δε ώσπερ και το λεχθέν έχουν δύνατον. είη δ' αν κεκοσμημένον εν τή των πάθων συμμετρία. ότι δέ εστί τι ορεκτικών και παθητικών της ψυχής, σκεπτέον έν άλλοις. Τών δε εκ του Περιπάτου 5 των παλαίων παρ' ουδενί ευρίσκομενο τον ορισμός του πάθους, των δε

. ύστερον 'Ανδρόνικος μεν είρηκε πάθος είναι της ψυχής κίνησιν άλογον δι' 8 υπόληψιν κακού και αγαθού άλλο γαρ 9 λαμβάνων, ου το υπεναντιον 1ο το ορθό λόγω ώσπερ οι εκ της στοάς, αλλά το του αλόγου της ψυχής μορίου κίνημα. βοηθός " δε το πάθος της ψυχής κίνησιν άλογον, έχουσάν τι μέγεθος. άλογον μεν λαμβάνων και αυτός την του αλόγου της ψυχής μορίου κίνησιν. το δε μέγεθος προστιθείς, επειδή γίνονται τινες και άλλαι κινήσεις του αλόγου της ψυχής μορίου μετ' οικειώσεως 13 της πρός τινας και αλλοτριώσεως βραχείας. τας ούν μετά βραχείας 14 ουκ άξιον ηγείτο ονομάζειν πάθη.15 ουκ οίδα δε όπως ταύτα 16 είπε. πάσα γαρ κίνησης του παθητικού της ψυχής μορίου αν μη λανθάνη πάθος 17 αν είη του σώματος. ου μόνον δε η σύν μεγέθει. το δε κατ' αλλοίωσιν19 ώσπερ και πάσα κίνησης σώματος ου καταλλοίωσιν 2ο αν μη λανθάνη, το 22 πάθος άν του σώματος προσκείται. ότι ταύτα έoικεν η κατά τα πάθη μεταβολή της ψυχής και δε 'Ανδρόνικος ειπων δι' υπόληψιν αγαθών ή κακών γίνεσθαι το πάθος, πρώτον μεν ίσως ήγνόησεν 23 ότι γίνεται τινα πάθη εξ αυτής 24 της φαντασίας χωρίς συγκαταθέσεως και υπολήψεως. και γαρ κατά την αίσθησιν αυτήν 25 ότε ηδύ ή λυπηρόν φανή,

12

20

21

[ocr errors]

γενικώτατον VR. a. 2 αλλά τίνα desunt a Cod. Ρar. b. mutilissimo hoc loco.

3 αγαθών Par. b. οικεί έστιν αγαθα FI. b. VR. 8. οικεία εστιν αγαθός» ίσως ουκ οικεία και αγαθά. 4 FΊ. b. f. 368. verso.

5 VR. a. in textu περί πάθω. 6 Codd. Ρar. ευρισκομένον.

7 τον om. VR. a. V. b. Florent. 8 διo Codd. Ρar..

9 άλλο γαρ Codd. universi; legas autem άλογον.

19 υπερανσιόν VR. a. " Ρar. b. Rom. et Flor. βοηθή. VR. a. in marg. ίσως βοηθός• η δε άλλη βίβλ. βοηθος.

12 λόγον Fl. b.

13 Paris. omnes -Χειος. 14 τας ούν μετα βρ. abest a P. b. VR. a. in marg. ίσως ας ούκ, αλλ' ή βίβλος τας ούν μετά βρ.

19 V. b. et F. 6, πάθει. 16 VR. a. V. b. FI. b. τούτο είπε.

17 FI. a. πάθη. 18 Ρ. Ρ. τα δε. 19 Addit P. b, επί του.

20 VR. a. αλλοιώσεως. 21 FI. 8. λανθάνει.

12 FI. a. τω. ΡΙ. b. car. articulo. 23 VR. a. et F1. b. ήγνοήκεν; in marg. ήγνόησεν ή βίβλος. 24 FI. a, αυτού. FI. b. εξ αυτής φαντ.

25 F1, 4, αυτό,

2

ενίοτε γίνεται πάθος της ψυχής, ότι ου μόνον μετά τας υπολήψεις, αλλά και προ των υπολήψεων τα πάθη γίνονται.

VR. a. 76.

V. b. 116 b. μηνύουσι δε τούτο μάλιστα αι επιθυμίαι. έδων γάρ τις πολλάκις έν επιθυμία εγένετο καλού ή καλού ουδέποτε γαρ υπολήψεως πρότερον γενομένης. έτι πολλάκις 3 γίνονται ου πάντως υπολήψεως γινομένης εί τις αγαθών πάρεστιν; οίον επειδαν υπό ευτραπέλου 5 λόγου κινήται της ψυχής το άλογον ου γαρ υπολαμβάνομεν τότε αγαθόν τι ημίν παρεϊναι, αλλ' όλως υφ' ιδέας κινούμεθα, έστι δ ότε και υπολήψει του αγαθού ακολουθεϊ7 το ήδεσθαι. τη δε υπολήψει του κακού ακολουθεί το λυπείσθαι, κινουμένης δηλονότι της ψυχής, ως του μεν αγαθού ηδέος όντος, του δε κακού, λυπηρού, μήποτ' ούν και το πάθος, κίνησις του αλόγου της ψυχής υπό ηδέος9 ή λυπηρού.1° εάν τε γαι μετά φαντασίαν ακολουθήση το πάθος, εάν τε μεθ' υπόληψιν πάντως ώ επί 11 ηδεί ή λυπηρό γίνεται, δ και μηνύει, γενικώτατα 12 πάθη όντα την δε ηδονήν και την λύπην. γενικά δε πάθη οι μεν εκ της στοά έφασαν είναι ηδονήν και λύπην, φόβον, επιθυμίαν. γίνεσθαι μεν γαρ π πάθη έφασαν δι' υπόληψιν αγαθού και κακού. άλλ' όταν μέν ως οι παρούσι τοις αγαθοίς κινήται η ψυχή 13 ηδονήν 14 είναι, όταν δε ως πι παρούσι τους κακούς, λύπην. Πάσα 15 δε επί τοις μέλλουσι προσδοκομένοις αγαθοίς επιθύμια όρεξις ούσα ως φαινομένου και αγαθού. κακών δε προσδοκωμένων το συμβαίνον πάθος ίσως και 17 λύπην φόβον έλεγος άξιον δε απορήσαι τι δήποτε τον μεν 18 φόβον παρειλήφαμεν ως πάθς γενικόν, καίπερ είδος λύπης όντα. έστι γαρ ο φόβος λύπη επιπροσδκωμένη 19 και ούχ ως οιωδήποτε20 ου γαρ φαμεν φοβείσθαι τον προσό

• Fl. a. μέρος.

1 VR. a. το γαρ ουκ έχει η βίβλος. 3 Sic V. b. et Fl, b. In textu VR. a. et Fl. a. πολιτικής. + VR. a. ίσως ήτι, αλλ' ή βιβλ. καλώς εί τι (sic Fl. a.) ή δε άλλη, ότι.

5 FI. b. ευτραπελίας. 6 Sic Fl. a. et F1. b. VR. a. Ισως παρεϊναι, οίμαι και δε βίβλ» δοκεϊ δε έχειν πιάν αλλ' άλως. το δε λοιπα ίσως ώδε πως, αλλ' όλως υφ' ηδέος κινούμεθα, 7 F1. b. ακολου. 9

8 Desunt hæc VR. a.

9 VR. a. in marg. υφ' ηδέος. 10 In margine V. b. Apollinaris : pathos motio irrationalis partis in anima ab jucundo vel molesto.

" VR. a. εφ' ηδ. FI, επί. 12 γενικώτατου VR. 8.

13 V. b. Fl. a. et F1. b. τη ψυχή.

14 V. 6. F1. 6. ηδονή. 1s Fl. a. nãoav. Sic textus VR. a. sed in margine : lows rãoco &aa’s Biba. πάλιν et sic V. b.

16 V. 6. et FΙ. 6. φερομένου, 8C. 17 VR. a. ίσως και λύπην.

18 mir solus Fl. b. addit. 19 Fl. a. έστι προσδοκωμένη κακώ, VR. a. ίσως προσδοκωμένη κακω, et sic V. b. ct Fl. b.

20 VR. 4. in marg. : και ουχί οίωδηποτε. ή δε βιβλ. έχει οίω δήποτε. V. b. oίω δήπ.

α

5

κούντα πενίαν, αλλά μάλιστα δοκεί φόβος είναι και κυρίως, όταν των προσκινδυνοντών περί σωτηρίαν φερόντων κακών και προσδοκία ή, τόδ' αντικείμενον αυτο πάθος παρήκεν.3. λέγω δε το θράσος και κατά προσδοκίαν γινόμενος του μηδεν έσεσθαι κακόν ή κάν γένηται κρατήσεις αυτού. υπό γάρ τοιαύτης τινός υπολήψεως γίνεται το θάρσος ουκ αυτής της προσδοκίας όντος πάθος, αλλά του επακολουθούντος κινήματος εν τω λόγω. την δε οργήν τιθέντες παρήκαν. λέγουσι μεν γαρ αυτην επιυμίαν είναι. έστι δε ουκ επιθυμία, αλλ' υπό το αυτό και γένος ορέξεις γαρ άμφω, αλλ' ή μεν επιθυμία του δέος ψιλώς, η δε του αντίλυπήσαι. πως δε ουδέ αεί, του αντιλυπήσαι οι γούν πάτερες οργιζόμενοι τοίς λεύσιν ουκ ορέγονται του αντιλυπείν, μήποτ' ουν κοινώς έστι και οργή ίνησις της ψυχής υπό του ήδικηκέναι δοκούντος και άλλα τε πλείω άν τις κη περί τούτων λέγειν. ο δε Πλάτων τα μεν πολλά φαίνεται δηλών α ανώτατα και πάθη, ηδονήν και λύπην, έν τε άλλους και επειδαν λέγη: μθήνται ρεϊν 7 δύο γαρ αύται πηγαι μεθ' ετέρου εις έτερον δεί, περί ηονής λέγων και λύπης. ως δέον τούτοις τοις πάθεσι γενικοίς ούσι των άλων πάθων απάντων. έστι δ' ότε καταριθμείται πάθη έξ. ηδονήν, λπην, φόβον και θάρσος, επιθυμίαν, θυμόν, τα γνωριμώτατα ως έμοίγει δαεί καταριθμούμενος.8 τάχα δε, ουκ 9 άλογον γενικώτατον μεν φάναι ηδοήν και λύπην, ηδονήν μεν ενέργειας του κατά φύσιν ανεμποδίστου, ο λύτην δε, όταν εμποδίζηται το κατά φύσιν ενεργείν. είς γαρ ταύτα των των πάθων αναγωγήν 12 ποιείσθαι, είναι δε τούτων είδη, την δε εν μέρει λεγομένην ηδονήν, και την εν μέρει λύπην, ομώνυμον τοίς γνεσι την μεν ούν διάχυσιν επί τοίς παρούσι ήδέσι, την δε 13 λύπην δε σύγχυσιν επί τοίς παρούσιν λυπήροις. πάλιν δε θάρσος μεν ηδονήν τια 14 δια προσδοκίαν του μηδέν έσεσθαι δεινόν, ή κάν γένηται, κρατήσεν του δεινού. φόβον δε λύπην διά προσδοκίαν δεινών. προς δε τούτοις αρίμεϊν ειώθασι τα πάθη, την φιλίαν και το μίσος, φιλίαν λαμβάνοντες του την των αντιπεπονθότων έννοιαν.15 αύτη γαρ ήδη διάθεσίς τις. αλλά την κατά το φιλεϊν γινομένην κίνησιν της ψυχής, ή αντικείται η κατά το μισείν κίνησις. ανάγεται δε το μεν φιλείν εις την ηδονήν. οικείωσις γάρ τις ιδία γίνεται προς το φιλούμενον. τουναντίον δε εν τη μσεϊν, αλλοτρίωσις και λύπη εν τω οράν και ακούειν του μισουμένου ή όλως οπωσούν έτυγχάνειν τω μισουμένω. συναριθμούται δε εν τοις πάθεσι και χάρις και οργή, ών ή μέν χάρις εις ηδονήν ανάγεται,

11

1

[ocr errors]

προσκινδυνοντών Fl. 6. ; VR. a. ίσως προσεκίνδυνον, και η βιβλ. προς κίνδυνον. 2 VR. a. ή άλλη βίβλ. παρά.

3 V. b. et FΙ. b. –ηκαν. 4 V. a. ίσως θάρσος.

5 VR. a. in textu αυτόν. 6 VR. a. in textu ανωτάτω; in marg. ανώτατα η β. 7 V. b. μεθυντ. β. addit ; desunt VR. a. 8 Sic V. b. VR. a. in marg. ίσως καταριθμούμενα και ώδε η βιβλ. 9 Car. oux V.b. Το VR. a. in textu, V. 6. Fl. a. Fl. b, ανεμπόδιστον. η V. b. et FΙ. b. λύπη.

12 V. b. αναγωγείν.

13 om. V. b. 14 V, b. Fl. τιμώ. Fl. a. τιμά.

15 V. b. et F1. b. άνοιαν.

1 και

κίνησις ούσα της ψυχής ορεκτική του αμείψασθαι τον ενεργετήσαντα. ανάγκη δε άμα το ορέγεσθαι της τοιαύτης ηδονήν τινα είναι η δε οργή λύπης είδος, ήπερ έστι λύπη δι' υπόληψιν του αδικήσθαι νομίζειν. εύροι δ' άν τις και τα άλλα πάθη εις ταύτα αναγόμενα, οίον νέμεσιν μεν και φθόνον και έλεον εις λύπην. έτι δε προς τούτοις ζήλον, τον κατα ζηλοτυ πίαν τιθεμένον· ζηλοτυπία γάρ τις και κατά το ζηλούν και μιμείσθαι.

Δείκνυσι δε αυτό επί παραδείγματος. ου γαρ ει τα δέκα μναι πολύ κ. τ. λ.

P. a. fol. 46 b.
Ρ. b. fol. 39 a.
VR. a. fol. 91 a.
V. b. fol. 191 b.

FI. a. fol. 49 b. Τοσούτον δε νύν επισκεπτέον-πώς περί οργήν μεσοτήτες υπερβολήν και έλλειψιν. ανωνύμως είναι πρότερον λέγει· καίτοι 2 ή πραότης και ο πράος και υπό Πλάτωνος και υπό των άλλων των τότε φιλοσόφων ωνομάζετο. και η οργιλότης δε και ο οργίλος κατά την υπερβολήν τεταγμένος, παλαιον όνομα. ίσως δε και η αοργησία παρ' 3 αυτού ωνόμασται. καίτοι αόργητοί τινες αεί ελέγοντο υπό των Ελλήνων. ει μή άρα η μεν πραότης έκείτο επί του ησύχου ή αοργήτου, επί δε του μέσως έχοντος προς οργας και ότε μεν δεί οργιζομένου και ως δε και κατά τους άλλους διορισμούς, πάλιν 4 δε μη οργιζομένου ότε μη προσήκει, αυτός έθετο δε του πράου όνομα και πραότητα ωνόμασε την τοιαύτην αρετήν. πάλιν δε οργίλος μεν ωνομάζετο κατά την φυσικής επιδειότητα και δύναμιν. αυτός δε ήνεγκε τούνομα επί τον έχοντα την έξιν, την δε έλλειψιν αοργησίαν ωνόμασε, και γαρ ουδ' άν εύροιμεν επί των άλλων κακιών παρωνομασμένας αυτάς και από των παθών. δια το τας δυνάμεις παρωνομάσθαι οίον επί της ανδρείας. ο μεν ελλείπων δείλος καλείται και δε υπερβάλλων θράσος. ούτος δε δοκεί μεν από του θράσους ωνομάσθαι. ου μην έχει ούτωςμεταβέβληκε γαρ τούνομα και θράσος ονομάζεται,

Textus P. b. fol. 39 b.
VR. a. fol. 93 a.

V. b. fol. 120 a. Καλεί δέ τήν μεν αρετήν αλήθειαν, μεσοτήτος7 ούσαν και τον καθ' αυτήν αληθή και τινα. τα υπάρχοντα αυτά εν τη προς τους πέλας ομιλία και λόγω και έργω ενδεικνύμενoν οποία τυγχάνει όντα, ούτε επι το

8

1 V. b.-τητα. 2 καίσαι V. b. VR. a. 3 P. a. υπ' VR. a. υπό. 4 VR. a. et Fl. a. π.

5 Addunt P. b. VR, a. et V. b. aurais. 6 Felician. Odppous. Ita quoque in textu contra Codd. auctoritatem est omnino legendum. 1 μισοτήτα V. b.

8 P, b. et VR. a. αληθ»

2

12

πλέον εξαίροντα, ούτε επί το έλαττον. δια το φιλεϊν και περί πολλού ποιείσθαι την αλήθειαν, των δε και κακιών την μεν υπερβολήν, προσποίησιν επί το μείζον και λόγω και έργα ούσαν.+ ονομάζει δε αυτός 5 αλαζονείαν και τον έχοντα αλαζόνα. πρότερον ονομαζομένων αλαζόνων των προσποιουμένων μαντείαν και σοφίαν, ώσπερ οι σοφισται προσεποιούντο, και όλως των γοήτων τούτο εχόντων το όνομα. ούτος δε πάντας τους επί το μείζον και αυτών λέγοντας 7 άπαντας αλαζόνας ώνομασε και την κακίαν αλαζονείαν, τους δ' επί το έλαττον τα αυτών κατάγοντας το λόγο και προσποιουμένους ελάττω έχειν των υπαρχόντων αυτοϊς μοχθηρούς μεν και αυτούς. Πάσα γαρ επί 8 το ψεύδος σπουδη, μοχθηρία, είρωνας ωνόμασε και την κακίαν ειρωνείαν. δοκεϊ δέ τισι μη είναι κακία ή ειρωνεία, τον γαρ Σωκράτης είρωνά φησι γεγονέναι. μήποτε δε ουκ ο ήν ειρων ο Σωκράτης. τεκμήριον δε το" μηδενά των εταίρων αυτού ούτως αυτόν ονομάζειν, αλλά τους πολλούς διαμαρτάνοντας αυτού, οίον Θρασύμαχον ή Μένωνα. άλλ' έλεγεν, ως έoικεν αυτον μηδέν είναι 1. ειδέναι) παραβάλλων την ανθρωπίνην σοφίαν προς την του Θεού. ταύτα γαρ και εν τη Πλάτωνος Απολογία είρηται. ίσως δε και το φορτικόν φυλαττόμενος και επαχθές ου δια την προς το ψεύδος φιλίαν, επ' έλαττον έλεγε περί εαυτού, όπερ ουκ έστιν ειρωνεία και δύο τρόποι ειρωνείας, ο μεν επίψογος, προσπεπονθότος τινός και ωκειωμένου τω ψεύδει· ο δε χαριεντισμή όμοιος, φυλαττομένου τινός το επαχθές επί τοις λόγοις.

VR. a. fol. 99.

V. b. 124 a.

Εις το τρίτον των Ηθικών 'Αριστοτέλους. Της αρετής δε περί πάθη, έως τίθεμαι ακούσια. η πρόθεσις περί άκουσίου και εκουσίου ειπείν κ. τ. λ.

V. b. 125 b. οίον ει τύραννος προστάττει αισχρόν τι πράξαι, απειλήσας γονέων και τέκνων θάνατον, και πράξαντος μεν σώζοιτο, μη πράξαντος δε αποθνήσκoιεν, ο δε τούτο υπομείνοι επί τώ καλώ, αμφισβητείται γαρ περί του τοιούτου πότερον έκων ή άκων ποιεί υπομείνει τα αισχρά επί σωτηρία των φιλτάτων, εαυτώ παραμελήσας του καλού. *ο ουκ εποίησεν ο Σωκράτης, αλλά των τριάκοντα κελευσάντων αγεϊν επί θάνατόν τινα των πολίτων, λέοντα όνομα, ίνα δή κοινωνήση, αυτούς των πράξεων καταφρόνησας και της εαυτού σωτηρίας και των τέκνων και της γυναικός ουχ υπηρέτησαι το πραχθέν δια το καλόν και το δίκαιον.

'VR, a. V.b, εξαίρονται. 2 V. b. om. δε. 3 Omitt. υπερβολήν VR. a. et V. 6. + Om. V. b. S P. a. VR. a. et V. b, αυτήν.

6. V. b. Xaxlay. 1 VR. ο. τα αυτών V. b. τα αυτών λέγοντα. : 8 V. b. W γαρ και περί Ρ. b. περί.

9 V, 6. σπουδη. 10 V. b. habet lacunam. " Addit P. b. peń.

12 αυτούς ΕΙ. Α.

« السابقةمتابعة »