صور الصفحة
PDF
النشر الإلكتروني

Macrobius lib. II. Saturnal. cap. 1. Saturnalibus, optimo dierum, ut ait Veronensis poëta."

L. Apuleius in Apologia. Eadem igitur opera accusent C. Catullum, quod Lesbiam pro Clodia nominarit.

winm

[ocr errors]

Sidonius Apollinaris lib. II. Epistola 10. ad Hesperium.

Reminiscere quod sæpe versum complevit Lesbia cum Catullo.

Severinus Boëthius de Consol. Philosoph. lib. II. Prosa 4.

Num vis ea est magistratibus, ut utentium mentibus virtutes inserant, vitia depellant? Atqui non fugare, sed illustrare potius nequitiam solent; quo fit, ut indignemur, eos sæpe nequissimis hominibus contigisse: unde Catullus licet in curuli Nonium sedentem, strumam appellat."2

Diomedes Grammaticus lib. III. cap. 6. de Iambico. Cajus carminis præcipui scriptores apud Græcos Archilochus, Hipponax, apud Romanos Lucilius, et Catullus, et Horatius, et Bibaculus.

Terentianus Maurus in Tractatu de Literis, Syllabis, Pedibus, et Metris, vs. 838. ubi de Phaleucio Hendecasyllabo.

Exemplis tribus hoc statim probatis,
Docti carmine quæ legis Catulli, &c.

Idem tractatu eodem vs. 1031.
. Hunc lucum tibi dedico, consecroque, Priape,'13
Et similes plures sic conscripsisse Catullum
Scimus.

NOTÆ
12 Carm. LII.

11 Carm, XIV.

13 Carm. XVIII.

VULPII DIATRIBE

DE METRIS CATULLI.

VERSUUM genera, quibus in Epigrammatibus ceterisque Poëmatiis utitur CATULLUS, numero quatuordecim occurrunt.

I. Principem locum obtinet Phaleucius Hendecasyllabus, qui constat e spondæo, dactylo, ac tribus trochæis, hoc pacto:

Quoi do | no lepř | dūm nð | vũm II | bellum In prima tamen sede apud antiquiores Poëtas trochæum vel iambum loco spondæi nonnunquam recepit, ut in sequentibus :

Art | dá modd | pūmi | ce expo | lītům

Měās | ēsse ăli | qüid pů | tāre | nūgås In altera Poëta noster Carm. LVII. 7. creticum sive amphimacrum semel usurpavit:

Uno in | lēctŭlo | ērů | dītủ | li āmbo Versus autem ille initio Carm. XL.

Quænam te mala mens, iniselle Ravide, hypermeter est, sive una syllaba redundans: quem hac ratione metimur, ut postrema syllaba per syualæphen elidatur a prima subsequentis, quæ incipit a vocali:

Qūænām | tē målă | mēns mř | sellě | Rāvi | de Agit. Hoc primo genere versus utitur Catullus trecies novies, videlicet Carmm. I. II. III. V. VI. VII, IX. X. Xll. XIII. XIV. XV, XVI. XXI. XXIII. XXIV. XXVI. XXVII. XXVIII. XXXII. XXXIII. XXXV. XXXVI. XXXVIII. XL. XLI. XLII. XLIII. XLV. XLVI. XLVII. XLVIII, XLIX. L. LIII. LIV. LVI. LVII. LVIII.

II. Sequitur secundo loco lambicus trimeter, seu senarius, acatalectus. Hic sex pedibus constat, qui omnes possunt esse iambi, ut:

Aīt | füis / sě nā vīm / célēr ; rymūs Interdum vero in locis disparibus, puta in primo, tertio, quinto spondeus admittitur, pes iambo ισοσύλλαβος, etsi non ισόχρονος : nonnunquam etiam imparisyllabi, ut anapæstus uu-, dactylus, tribrachys wuu. At in locis paribus, nempe secundo, quarto, ultimo, extra comediam, et fabulas Phædri Asopias, comico fere stylo scriptas, præter iambum vel tribracliyn ceteri pedes vix recipiuntur. Exempla mixti lambici:

Stella in cúrū li stru / mă No nỉūs sēdēt

Per con sula | tum pe je rat Vati | pius
Hoc genere Catullus utitur quater, nimirum :
Carmm. iv. Phaselus ille, quem videtis, hospites.

XX. Ego hæc, ego arte fabricata rustica.

XIX. Quis hoc potest videre, quis potest pati. bæc porro tria Carmina constant ex lambicis puris.

LII. Quid est, Catulle, quod moraris emori? E mixtis hoc lambicis est.

III. Succedit superioribus Choliambus, sive Scazon, in omnibus præcedenti conveniens, si duos ultimos pedes excipias ; etenim ordine præpostero quintus pes seinper est iambus, ultimus semper spondæus, ut:

| Fülsẽ | rẽ qũon | dăm căn | didi | tfbi | sölẽs
Hoc genus a Catullo septies adhibetur :
Carmm. VIII. Miser Catulle, desipas ineptire.

XXII. Suffenus iste, Vare, quem probe nosti.
XXXI. Peninsularum, Sirmio, insularumque.
XXXVII. Salax taberna, vosque contubernales.
XXXIX. Egnatius, quod candidos habet dentes.
XLIV. O funde noster, seu Sabine, seu Tiburs.

Lix. Bononienses Rufa Rufulum fellat. IV. Quarti generis est Sappbicus Hendecasyllabus, qui constat e trochæo, spondæo, dactylo, et rursum duobus trochæis, ut:

Sive in | ēxtrē | mõs pěně | trăbit | Indos quanquam interdum Poëta noster altera in sede trochæum collocaverit. Exempla sunt:

Seu Să | cās să | gittyfe | rõsqúe | Pārthos
Pauca punti ate me æ puellæ

· Oti | um, Ca | tulle, ti bi mo lestum est Illi autem versus abundant semipede, qui absorbetur a prima vocali subsequentis : Delph. et Var, Clas.

Catul.

Nullum amans vere, sed identidem omnium.

Qui illius culpa cecidit, velut prati. In eo autem non servatur synalæphe, sed hiatus relinquitur quarto loco :

GallY | cũm Rhẽ | num hörrow | lẽsque | ultY Hoc genere versus utitur Catullus bis, nimirum in duabus Odis, quarum utraque est dicolos tetrastrophos; constant enim ex duplici genere versuum, Sapphico et Adonio, singulæque earum strophæ quaternis versibus concluduntur:

Carmm. XI. Furi, et Aureli, comites Catulli.

Li. Ille mi par esse Deo videtur. V. Quinti generis est Adonius, versiculus exiguus, qui constat dactylo et spondæo, ut :

Ilya | rūmpēns
Utitur eo Catullus bis, ut paulo ante diximus.

VI. Ad sextum genus pertinet Trochaicus Stesichorius, quem Antispasticum etiam vocant, Priapeium, et Angelicum: qui versus constat sex pedibus : choreo vel spondæo, dactylo, cretico-u-, rarius dactylo, iterum choreo vel spondæo, iterum dactylo, postremum choreo, ut:

Et să | lirë på | rātum håbēs / sēd vě | rērys yn | ēptă
Quendām | mūnxcy | pēm měūmdē tů o volo | põntě
Nūtry | ö, magys | ēt măgis | ūt bě | ātă qŭot |ānnys.
Prõ quis | omnya hd | noribüs | haēc něc | ēssė Pri apo
In fós sā Ligůj rijăcēt sūppērnātă sě" cūri
Tantun dem omnia sentiens quam si nulla sit usquam
Quercus arida

rustica conformata securi
Alter parva fe / rens manu , semper | munera | larga
utitur eo versu Catullus ter, nimirum :
Carmm. xvi. O Colonia, quæ copis ponte ludere longo.

XVIII. Hunc lucum tibi dedico consecroque, Priape:

XIX. Hunc ego, juvenes, locum, villulamque palustrem. VII. Septimi generis est lambicus tetrameter catalectus, qui constat septem pedibus, et cæsura in fine. Ad eum porro faciendum servantur omnia, quæ ad lambicum trimetrum pertinent. Exemplum sit:

Rěmīt | tě pāl | lūm mihi | měūm | quod in / võlās | tỉ In illo versu est amphibrachys u-u secundo loco, anapæstus tertio :

Cum dē / vřā mů | LYěr ā | litēs / Östēn | dụt õ8 / cytān | těs in illo autem spondæus loco septimo:

Invi | så tūr | pitēr | tibi | făgēl | lă con | scribil | lent

Catullus hunc adbibet semel, Carm, xxv.

Cinæde Thalle, mollior cuniculi capillo. VIII. Octavi generis est Choriambus, qui constat quinque pe. dibus, nimirum spondæo, tribus choriambis -vu-, et pyrrhichio, ut:

Vēntos | irrită fer | re ēt něbúlás | āčrtās / sinis Hoc versus genere conscripta est Horatii 1. Od. 18.

Nullam, Vare, sacra vite prius severis arborem. Utitur eo Catullus semel Carm. xxx.

Alphene immemor, atque unanimis false sodalibus. IX. Noni generis est Pseudo-phaleucius dekagúllapos, qui fit ex duobus spondæis, ac tribus choreis, ut:

| Fẽmẽl | las ôm | nés à | mic€ prễndi

Quas vul | tu vidi ta men sereno interdum spondæo, et quatuor choreis ; cujusmodi

Te in cir | cõ te in ( omni | būs 11 | bēllys Tribrachys autem loco spondæi prima in sede positus occurrit illo versu :

Cáměrl | um mihi | pēssi | mæ på | ellæ Utitur eo Catullus semel, quamvis intermisceat legitimos Hendecasyllabos, Carm. LV.

Oramus, si forte non molestum est. X. Decimi generis est Glyconius, qui fere constat spondæo, et duobus dactylis, ut :

Jām sēr / vīrě Thă | lăssid At Veronensis Poëta sæpenumero trochæum usurpat in prima sede; cujusmodi sunt illi :

Cingě s tēmporă | florybůs
Suave o lentis a | maraci
Flammeum cape lætus huc

Huc ve ni nive lo gerens aliquando iambum, ut in hoc

Púēl | læ ēt půě | ri intègri Utitur eo Catullus bis, nempe in duabus Odis, quarum prima est dicolos tetrastrophos; constat enim e Glyconio versu et Pherecratio ; singulæ porro ejus strophæ quaternis versibus finiuntur: altera est dicolos pentastrophos, quæ iisdem versuum generibus conscripta est, sed strophas habet e quinis versibus :

« السابقةمتابعة »